نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

مطالعات نظری زبانشناسی و تجربۀ عملی در فرهنگ‌نویسی، دو شاخۀ مستقل از بررسی‌های زبانی‌اندکه هرکدام با پرسش‌ها و مسائل خاص خود روبه‌رو هستند اما درحوزۀ «معنی‌شناسی واژگانی » کار زبان‌شناس و فرهنگ‌نویس بیشترین مرز مشترک را باهم دارند؛ و از این میان نیز بیشترین همگرائی درمبحث «چندمعنایی » به چشم می‌خورد. درپژوهش حاضر بررسی چندمعنایی برمقولۀ واژگانی «فعل» انجام‌شده و داده‌ها،که مشتمل بر حدود 500 جمله و عبارت می‌شوند، مربوط به فعل حرکتی «افشاندن» است. با نظر به اینکه «زبان‌شناسی شناختی» بحث‌های معناشناسی واژگانی را در مرکز مطالعات خود قرار داده، پژوهش حاضر به توصیف چند معنایی فعل «افشاندن» در چارچوب نظریۀ «معنا شناسی چارچوب» ، «شبکۀ واژگانی» و «دستور ساختی» که از نظریات موردتوجه در زبان‌شناسی شناختی هستند، می‌پردازد. در بررسی چندمعنائی فعل افشاندن به منظور ایجاد تفکیک‌های معنائی، به طرح دو پرسش پرداختیم: 1) مرز دو برش معنائی کجاست؟ 2) آیا بین معانی مختلف یک واژۀ چندمعنا ارتباط برقرار است و این موضوع چطور می‌تواند در فرهنگ‌نویسی مؤثر باشد؟ بر اساس نتایج این پژوهش مسئلۀ «هم‌معنایی» و «شمول معنایی» و وجود «شبکۀ معنایی» بین معناهای مختلف یک فعل چند معنا از جمله مباحث زبان‌شناسی‌شناختی است که درمرحلۀ «تفکیک معانی» از کار تعریف‌نگاری فعل و در پاسخ‌گوئی به پرسشهای پژوهش حاضر از اهمیت برخوردار هستند واگرتعریف‌نگار بتواند بیشتر از ابزار توصیفی که زبان‌شناسی و به‌خصوص شاخۀ شناختی در اختیار او قرار می‌دهد استفاده کند، کار او نظام‌مند‌تر و از خطاهای شخصی بیشتر دور می‌شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Lexicography of the Verb and Cognitive Linguistics: A case study of Afshandan

نویسنده [English]

  • tina ghanbarian

گروه زبان شناسی همگانی

چکیده [English]

The work of a linguist and a lexicographer in the field of lexical semantics has the largest common border. This research aims to study how these two domains can influence each other in order to increase their efficiency. Among the topics of lexical semantics, this research has selected Polysemy as the subject and tried to investigate it from both theoretical and practical perspectives. Among the various linguistic approaches, it seems that Cognitive Linguistics is a better choice because, in this approach, Polysemy has received more consideration; some of the findings of this approach are the basis of the present research. This study is conducted on the lexical category of "verb", which has the most semantic complexity, and to this end, the motion verb of Afshandan has been chosen as the case study. The data of this research have been extracted from the corpus of the Academy of Persian Language and Literature, which contains about 500 sentences and phrases containing this verb. The present research introduces and explains some aspects of the theory of Lexical Network and Construction Grammar that are considered as the influential theories in cognitive linguistics. Hyponymy and synonymy problem and the existence of different types of connectivity between different meanings in the lexical network of the polysemous verb, are the main issues, which are described in the process of lexicography of the verb, in this paper.

کلیدواژه‌ها [English]

  • lexicography
  • cognitive linguistics
  • polysemy
  • verb