بررسی جابجایی بند موصولی در زبان فارسی امروز براساس دستور کلام

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه اصفهان

چکیده

این پژوهش بر آن است تا مسئلة جابه‌جایی بندهای موصولی در زبان فارسی امروز را بر اساس دستور کلام توصیف و تبیین کند. در پدیدة مذکور، بند موصولی از مجاورت اسم ­هسته به جایگاهی در انتهای جمله جابه‌جا شده و ساختی  گسسته را به وجود می‌آورد. مشاهدة نمونه­های مختلف از گونه‌های موصولی در فارسی امروز نشان می­دهد که پدیدة جابه‌جایی ویژگی عام بندهای موصولی می‌باشد. بر اساس دستور کلام، عناصر متعلق به دستور معترضه تابع الزامات دستوری و معنایی دستور جمله نیستند، به همین دلیل سیالیّت در جایگاه ساختاری یک ویژگی عام و متمایزکنندة آن عناصر می‌باشد. از این جهت، استدلال می‌شود که جابه‌جایی بندهای غیرتحدیدی به‌عنوان عناصر دستور معترضه پیامد ماهیت دستوری‌ آنها یعنی معترضگی می‌باشد و جابه‌جایی گونة تحدیدی نیز که از طریق فرآیند دستوری‌شدگی از سطح معترضه به سطح دستور جمله انتقال یافته‌، به‌عنوان یک ویژگی باقی‌مانده از ساخت منشأ تحلیل می‌شود. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study of Relative Clause Extraposition in Persian Based on Discourse Grammar

نویسندگان [English]

  • Hsan Azmode
  • Mohamad Amozade
  • Vali Rezai
Esfehan University
چکیده [English]

Abstract
This paper sets to explore the extraposition of relative clauses in Persian based on Discourse Grammar (DG). In this phenomenon, the relative clause moves from the adjacency of Head Noun and is positioned at the end of the sentence leading to discontinuous construction. DG organizes linguistic elements into two domains according to their prosodic, syntactic and semantic behaviors, namely Sentence Grammar (SG) and Thetical Grammar (TG). Given that TGs are not governed by the structural requirements of SG, they, as properties of thetical elements, tend to be positionally mobile. By analyzing different instances of relative clauses in Persian, this paper then shows that the phenomenon of extraposition is a common property of relative clauses. In short, the mobility of nonrestrictive relatives results from being belonged to the thetical domain, while the mobility of restrictive relatives as elements of having been transferred from TG to SG domain by grammaticalization, is described as the persistence of the property of earlier form in the new construction.    
 
Keywords: Discourse Grammar, Sentence Grammar, Thetical Grammar, relative clause, Extraposition/ Structural mobility
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Discourse Grammar
  • Sentence Grammar
  • Thetical Grammar
  • Relative Clause
  • Extraposition/structural mobility

آزموده، حسن، محمد عموزاده، والی رضایی و اسفندیار طاهری (1395). «سیر تکوین بند موصولی تحدیدی در فارسی». مجلة دستور. ش 12. صص 215-193. 

ارژنگ، غلامرضا (1374). دستور زبان فارسی امروز. تهران: نشر قطره.

راسخ‌مهند و همکاران (1391). «تبیین نقشی خروج بند موصولی در زبان‌فارسی». پژوهش‌‌های زبان‌شناسی. ش1. صص 40ـ 21.

عموزاده، محمد و حسن آزموده (1393). «جنبه‌های از دستور کلام: معرفی دستور معترضه بر اساس نمونه‌های از زبان فارسی». پژوهش‌های زبان‌شناسی تطبیقی. ش 7. صص 67ـ45. 

محمودی، سولماز (1394). «بررسی نحوی بندهای موصولی در زبان فارسی: فرایند حرکت بند». جستارهای زبانی. ش24. صص 270ـ 241. 

Baltin, M. (2006). "Extraposition". The Blackwell Companion to Syntax. Martin Everaert & Henk van Riemsdijk (eds.).vol. II. Malden, MA: Blackwell. pp 237–271.

Cinque, G. (2008). "Two Types of Non-restrictive Relative Clause". Empirical Issues in Syntax and Semantics 7. O. Bonami & P. Cabredo Hofherr (eds.). pp. 99–137.

Comrie, B. (1981). Language Universals and Linguistic Typology. Chicago: The University of Chicago Press.

Culicover, Peter W. & R. S. Jackendoff (2005). Simpler Syntax. Oxford: Oxford University Press.

Dehe, N. & Y. Kavalova (2006). "The Syntax, Pragmatics, and Prosody of Parenthetical what". English Language and Linguistics. 10. pp. 289–320.

Dehe, N. (2014). Parentheticals in Spoken English: the Syntax Prosody Relation. Cambridge: Cambridge University Press.

Dixon, R. M. W. (2010). Basic Linguistic Theory vol II. Oxford: Oxford University Press.

Espinal, M. T. (1991). "The Representation of Disjunct Constituents". Language. 67. pp. 726–62.

Fabb, N. (1990). "The Difference between English Restrictive and Nonrestrictive Relative Clauses". Journal of Linguistics. pp. 57–78.

Francis, E. J. (2010). "Grammatical Weight and Relative Clause Extraposition in English". Cognitive Linguistics. 21. pp. 35-37.

Givón, T. (2001). Syntax: An Introduction, vol II.Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.

Haegeman, L. (1991). "Parenthetical Adverbials: The Radical Orphanage Approach". Aspects of Modern Linguistics: Papers Presented to Masatomo Ukaji on his 6oth Birthday. S. Chiba, A. Shuki, A. Ogawa, Y. Fuiwara, N. Yamada, O. Koma & T. Yagi (eds.). Tokyo: Kaitakushi. pp. 232–54.

Hawkins, J. A. (2004). Efficiency and Complexity in Grammars. Oxford: Oxford University Press.

Grenoble, L. (2004). "Parentheticals in Russian". Journal of Pragmatics. 36 (11). pp. 1953–1974.

Heine, B., G. Kaltenböck, T. Kuteva & H. Long (2013). "An Outline of Discourse Grammar". Trends in Linguistics Studies and Monographs. Berlin: De Gruyter  Mouton. pp 248, 155-198.

Heine, B., G. Kaltenböck & T. Kuteva (2017). "Cooptation as a Discourse Strategy".

Hopper, P. (1991). "On some Principles of Grammaticization". Approaches to Grammaticalization. vol I. Elizabeth Closs Traugott & Bernd Heine (eds.). Amsterdam: John Benjamins Publishing Company. pp. 17-35.

Hopper, P. & E. Traugott (2003). Grammaticalization. Cambridge: Cambridge University Press.

Huck, Geoffrey J. & Y. Na (1990). "Extraposition and Focus". Language. 66 (1). pp. 51-77.

Kaltenbock, G. (2007). "Spoken Parenthetical Clauses in English". Parentheticals (Linguistics Today, 106.). Nicole Dehe & Yordanka Kavalova (eds.).Amsterdam, Philadelphia: Benjamins. pp. 25–52.

Kaltenböck, G. )2008(. "Prosody and Function of English Comment Clauses". Folia Linguistica. 42. 1. pp. 83-134.

Kaltenbock, G. (2010). "Pragmatic Functions of Parenthetical I Think". New Approaches to Hedging. Gunther Kaltenbock, Gudrun Mihatsch & Stefan Schneider (eds.). Emerald Publishers. pp. 243–72.

Kaltenböck, G., B. Heine & T. Kuteva (2011). "On Thetical Grammar". Studies in Language. 35(4). pp. 848-893.

Kavalova, Y. (2007). "And-parenthetical Clauses". Parentheticals. Nicole Dehé & Yordanka Kavalova (eds.). Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins. pp.145–72.

Keenan, Edward L. (1985). "Relative Clauses". Language Typology and Syntactic Description. vol II. Timothy Shopen (ed.). Complex Constructions, Cambridge: Cambridge University Press. pp. 141–170.

Knowles, J. (1980). "The Tag as a Parenthetical". Studies in Language. 4(3). pp. 379–409.

Kuno, S. & K. Takami (2004). Functional Constraints in Grammar: On the Unergative-unaccusative Distinction. Amsterdam: John Benjamins.

Mithun, M. (2008). "The Extension of Dependency beyond the Sentence". Language. 84(1). pp. 69–119.

Pittner, K. (1995). "Zur Syntax von Parenthesen". Linguistische Berichte. 156. pp. 85–108.

Rochemont, M. S. & P. W. Culicover (1990). English Focus Constructions and the Theory of Grammar. Cambridge: Cambridge University Press.

Rouchota, V. (1998). "Procedural Meaning and Parenthetical Discourse Markers". Discourse Markers: Descriptions and Theory. Andreas H. Jucker & Yael Ziv (eds). Amsterdam, Philadelphia: Benjamins. pp 97–126.

Tallerman, M. (1998). Understanding Syntax. London: Routledge.

Wasow, T. (1997). "End-weight from the Speaker’s Perspective". Journal of Psycholinguistic Research. 26(3). pp. 347-361.

Wasow, T. (2002). Postverbal Behavior. Stanford: CSLI Publications.